30-lecie Shrines of Europe – Częstochowa we wspólnym dziedzictwie

Spotkania odbyły się 22 i 23 października w portugalskiej Fátimie oraz całej gminie Ourém. Jubileuszowy program rozpoczęła międzynarodowa konferencja „Sacred Spaces – Shared Futures: 30 Years of Shrines of Europe” zorganizowana w Centrum Pastoralnym Pawła VI w Fátimie. Uczestniczyli w niej przedstawiciele 7 miast członkowskich, samorządowcy, naukowcy, eksperci, przedsiębiorcy oraz studenci. 30-letnią historię współpracy przedstawiła Marzena Cuprjak-Wagner z Urzędu Miasta w Częstochowie. Z kolei Uniwersytet Jana Długosza reprezentował Jakub Jakubowski, który wygłosił wykład „Sztuki wizualne jako język komunikacji międzykulturowej.”

Rozmowy dotyczyły dziedzictwa kulturowego, turystyki czy zmieniających się potrzeb pielgrzymów i osób odwiedzających europejskie sanktuaria. Dyskutowano o ochronie dziedzictwa materialnego i niematerialnego, roli sztuki i kultury oraz wyzwaniach, przed którymi stoją miasta-sanktuaria. Podkreślano, że rozwój turystyki powinien iść w parze z troską o lokalną tożsamość i przynosić korzyści lokalnym społecznościom. 

Podczas konferencji swoją premierę miał komiks poświęcony 7 sanktuariom Europy i ich miastom. Publikacja w wersji angielskiej zaprasza do odkrywania wspólnego dziedzictwa w atrakcyjnej, przystępnej formie. Pokazuje, że sanktuaria to nie tylko miejsca duchowej kontemplacji, lecz także przestrzenie spotkań, budowania relacji i poznawania tego, co łączy ludzi ponad granicami. To wspólna inicjatywa miast stowarzyszenia, która przybliża ich historię i szczególny charakter również młodszym odbiorcom.

Jubileusz był także okazją do przypomnienia początków tej europejskiej inicjatywy. W 1987 roku Częstochowa i włoskie Loreto nawiązały współpracę, a podpisany w 1996 roku list intencyjny stał się kolejnym krokiem w rozwoju wspólnego przedsięwzięcia. Z tych początkowych kontaktów wyrosła sieć, która dziś łączy 7 miast, rozwijających wspólne projekty kulturalne i edukacyjne oraz promujących swoje dziedzictwo na arenie europejskiej.

W Fátimie odbyło się również Zgromadzenie Ogólne Shrines of Europe, któremu przewodniczył Luís Miguel Albuquerque – burmistrz Ourém i przewodniczący stowarzyszenia. Jednym z głównych tematów była przygotowywana kandydatura stowarzyszenia do uzyskania certyfikacji Szlaku Kulturowego Rady Europy. Istotną rolę w tych działaniach odgrywają rozwój współpracy naukowej, badania nad wspólnym dziedzictwem oraz budowanie europejskiej opowieści, która łączy historię, kulturę i współczesne życie miast.

Ważnym wydarzeniem towarzyszącym jubileuszowi była inauguracja wystawy „Origin of Order – Present – Shared Future” w galerii Paço dos Condes oraz na pobliskim zamku, na terenie średniowiecznej części Ourém. Ekspozycja prezentuje prace artystów związanych z Uniwersytetem Jana Długosza. Prezentacja w Ourém jest kolejną odsłoną projektu, który zakłada pokazywanie wystawy także w pozostałych miastach sieci. Ekspozycję w Portugalii można oglądać do 24 stycznia przyszłego roku. 

30 lat Shrines of Europe to historia spotkań i inicjatyw, które pozwalają 7 miastom lepiej poznawać siebie nawzajem i wspólnie promować europejskie dziedzictwo. Jubileuszowe wydarzenia w Portugalii pokazały, że tę opowieść można rozwijać na wiele sposobów – poprzez naukę, edukację, komiks i sztukę.

A Częstochowę reprezentowali: ze strony Urzędu Miasta – Ryszard Stefaniak, Marzena Cuprjak-Wagner – kierowniczka Referatu Współpracy Krajowej i Zagranicznej (Shrines of Europe Technical Team), Ewelina Maszewska z tego samego z Referatu oraz Marcin Dobrzański, kierujący Referatem Turystyki; z kolei z ramienia Uniwersytetu Jana Długosza – Jakub Jakubowski  jako prelegent i kurator wystawy oraz Mateusz Pawełczyk jako drugi kurator. 

W galerii obok: spotkanie z okazji  30-lecia Shrines of Europe w Portugalii –  22 i 23 października 2026 (fot. udostępnione przez członków częstochowskiej delegacji)