Miasto i Uniwersytet upamiętniły Kazimierza Pułaskiego

Uroczystości upamiętniające generała Kazimierza Pułaskiego – wpisujące się m.in. w obchody 250. rocznicy ogłoszenia Deklaracji Niepodległości USA – odbyły się w poniedziałek, 19 października, na Uniwersytecie Jana Długosza. Uczelnia zorganizowała je wspólnie z Urzędem Miasta. 
Na uroczystości obecni byli p.o. Rektora UJD prof. dr hab. Bogusław Przywora, dyrektor ds. prasy i mediów Konsulatu Generalnego USA w Krakowie Natalia Wabersich, a ze strony władz samorządowych Częstochowy – zastępca prezydenta Ryszard Stefaniak. Był także Tomasz Dobosz – dyrektor częstochowskiego Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych, który za patrona ma właśnie gen. Kazimierza Pułaskiego i od lat współpracuje też z Muzeum Pułaskiego w Warce.  
Głównym punktem programu było odsłonięcie obelisku poświęconego Pułaskiemu. Odbyło się ono w asyście pocztów sztandarowych Miasta Częstochowy (w poczcie byli funkcjonariusze Straży Miejskiej), Uniwersytetu Jana Długosza i Zespołu Szkół Elektryczno-Mechanicznych. W przestrzeni miejskiej przybył zatem kolejny (choćby obok ulicy i popiersia w parku podjasnogórskim) element upamiętniający Pułaskiego – znajduje się u zbiegu ulic Tuwima i Waszyngtona, niedaleko zarówno budynków Urzędu Miasta, jak i gmachu głównego UJD. W pobliżu posadzono też klon występujący w tym kontekście jako „drzewo pamięci”. 
Potem uroczystość przeniosła się do auli „Auditorium Maximum”. Rozstrzygnięto tam organizowany przez Uniwersyteckie Centrum Kultury i Sztuki UJD konkurs plastyczny „Kazimierz Pułaski – bohater obu narodów”. To pierwszy w historii UJD konkurs, w którym obok studentów Wydziału Sztuki wzięli udział również studenci innych wydziałów. W sumie napłynęło 50 wykonanych różnymi technikami prac, z których 11 zakwalifikowano na wystawę w holu rektorskim. Komisja uznała, że najlepszą pracę przygotowała studentka IV roku malarstwa Wydziału Sztuki UJD Maja Szczypka.  Wyróżnienia trafiły do studentki Collegium Medicum UJD Juli Strzelec i studenta anglistyki na Wydziale Humanistycznym UJD Kacpra Zenderowskiego. 
Odbyła się też debata historyków z Instytutu Historii UJD oraz zaprzyjaźnionych jednostek naukowych. Postać Kazimierza Pułaskiego w rozmaitych kontekstach zaprezentowali prof. dr hab. Dariusz Złotkowski, dr hab. Maciej Trąbski, prof. UJD i dr Bartosz Stuła – wszyscy trzej z IH UJD, a także dr Paweł Krokosz (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie) oraz dr Adam Danilczyk (IH PAN). Panel prowadził dr Norbert Morawiec z IH UJD. Dyskusji przysłuchiwali się pracownicy i studenci UJD oraz młodzież częstochowskich szkół.
Z krótkim programem artystycznym wystąpił chór Liceum Ogólnokształcącego im. C. K. Norwida pod kierownictwem Agaty Strzelczyk.
Wydarzeniu towarzyszyła prezentacja dwóch wystaw. Pierwszą – „Kazimierz Pułaski – bohater obu narodów” – przygotowali pracownicy Biblioteki Uniwersyteckiej UJD. Składają się na nią publikacje, ryciny, medale i inne materiały ze zbiorów książnicy oraz eksponaty użyczone przez dyrekcję ZSME im. Kazimierza Pułaskiego. Druga ekspozycja – „Freedom 250” – została przygotowana przez Konsulat USA. Jest to nowoczesna, plenerowa wystawa prowadząca zwiedzających przez 250 lat dziejów Stanów Zjednoczonych. Jej elementem jest też historia partnerstwa Polski i USA – od postaci Kościuszki i Pułaskiego, przez wkład Polonii amerykańskiej, aż po współczesną współpracę w zakresie bezpieczeństwa, nauki, gospodarki i nowych technologii. 
Uczelnia planuje pogłębienie badań nad działalnością Kazimierza Pułaskiego, a w niedalekiej przyszłości – powołanie w swojej strukturze Centrum Naukowo-Badawczego im. gen. Kazimierza Pułaskiego. Ma ono służyć rozwojowi badań nad relacjami na linii Polska-USA, popularyzacji wspólnego dziedzictwa historycznego, a także badaniami nad Stanami Zjednoczonymi „z polskiej perspektywy badawczej”.
Kazimierz Pułaski urodził się w 1745 r. w Warszawie. Pochodził z wielodzietnej rodziny starosty wareckiego Józefa Pułaskiego i Marianny z Zielińskich. Od końca lutego 1768 roku, po zawiązaniu konfederacji barskiej, znalazł się w wirze walki w obronie swobód szlacheckich, katolicyzmu oraz zagrożonej niepodległości kraju. Okres konfederacji barskiej to wielkie zaangażowanie rodziny Pułaskich w walkach z Rosjanami, a sam Kazimierz trafił do niewoli rosyjskiej – zwolniono go po podpisaniu recesu (odstąpienia) od konfederacji. Nie zamierzał go jednak respektować i nadal prowadził walkę, a szlak bitewny zaprowadził go na Litwę, Podlasie i Mazowsze. Na początku 1770 roku dotarł do Częstochowy – na Jasnej Górze dowodził słynną „drugą obroną Częstochowy”. Po nieudanej próbie porwania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego przez konfederatów Pułaski – choć nie brał w niej bezpośredniego udziału – skazany został zaocznie na śmierć. Z Częstochowy trafił więc na wygnanie – najpierw tułał się po Europie, a w lipcu 1777 roku znalazł się po drugiej stronie Atlantyku. 
Ameryka była wtedy w ogniu walk o wyzwolenie spod zwierzchnictwa Wielkiej Brytanii. Sława Pułaskiego zwróciła uwagę Jerzego Waszyngtona, który przyjął go w szeregi armii amerykańskiej. Pułaski zwracał uwagę na jej liczne braki organizacyjne – w tym złe dowodzenie i brak rozwiniętej kawalerii. Po bitwie nad rzeką Brandywine Creek – kiedy Pułaski śmiałym atakiem nielicznej kawalerii zapobiegł przegranej Amerykanów – otrzymał nominację na generała brygady. W marcu 1778 roku Kongres wyraził zgodę na utworzenie Legionu Pułaskiego, złożonego z kawalerii (ułanów) i piechurów. Pułaski był też konstruktorem nowego typu lancy dla kawalerii. Jako dowódca Legionu wsławił się obroną miasta Charleston.  Z kolei próbę zdobycia brytyjskiej twierdzy Savannah okupił ciężką raną. Po dwóch dniach walki z gangreną i wysoką gorączką zmarł 15 października 1779 roku. Jego ciało spoczęło w głębinach Atlantyku.
Uważany za „bohatera dwóch kontynentów”, Pułaski ma dziś swoje miejsce w panteonie historii Polski i Stanów Zjednoczonych. 
Rys biograficzny –  na bazie informacji na stronie www Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego 

w galerii obok: odsłonięcie obelisku upamiętniającego gen. Kazimierza Pułaskiego 19 października 2026 (fot. Grzegorz Skowronek/UM)