Pierwszy rok systemu kaucyjnego w Polsce – 5 miliardów zwróconych opakowań

Raport przygotowany przez firmę YOTTA na zlecenie Stowarzyszenia Ekologicznego EKO‑UNIA pod tytułem „ROK KAUCJI W POLSCE. Pierwszy bilans systemu i koszty pozostawionych wyjątków” podsumowuje pierwsze lata funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce.

W ciągu pierwszych trzech kwartałów 2026 roku system przeszł od fazy rozruchu do pełnego upowszechnienia. Duże sieci handlowe rozbudowały infrastrukturę automatów, a miesięczne zwroty opakowań zaczęto liczyć w setkach milionów sztuk. Do końca września 2026 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) zgłosiło, że zwrócono około 5 miliardów opakowań, a szacowana efektywność zwrotów wynosiła 72 %.

Według badania CBOS przeprowadzonego w wrześniu 2026 roku 84 % respondentów zgłosiło, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy zwróciło przynajmniej jedno opakowanie, a 65 % opowiada się za utrzymaniem systemu w obecnej formie lub jego rozszerzeniem. Jednocześnie 44 % wskazało problem przechowywania opakowań w domu, a 37 % zgłosiło awarie i przepełnienie automatów.

Główne luki i rekomendacje

• Ograniczona dostępność danych – brak regularnych informacji o wprowadzanych na rynek opakowaniach, stopie zwrotu i przepływach kaucji utrudnia rzetelną ocenę efektywności systemu.
• Wykluczenie jednorazowych butelek szklanych – system nie obejmuje szklanych butelek po piwie, winie czy mocniejszym alkoholu, co obciąża samorządy. W badaniu 65 % respondentów popiera objęcie wszystkich jednorazowych butelek szklanych zasadami kaucyjnymi.
• Brak publicznego raportowania danych – zaleca się wprowadzenie obowiązku publikacji szczegółowych raportów dotyczących zwrotów i kosztów.

Raport podkreśla także potrzebę monitorowania zaśmiecenia przestrzeni publicznej. Przykłady z Łotwy i Danii pokazują, że systemy obejmujące zarówno PET, aluminium, jak i szkło, oraz regularny monitoring, mogą skutecznie zmniejszać ilość porzuconych opakowań.

Autorzy raportu – Paweł Pomian, wiceprezes zarządu EKO‑UNIA, oraz Jacek Werder, analityk procesów zarządzania gospodarką – apelują o usunięcie luk i pełne włączenie szklanych butelek do systemu kaucyjnego, aby osiągnąć maksymalną efektywność i korzyści środowiskowe.